Publikacje

Zespól lekarz stomatolog – technik dentystyczny

Lekarz stomatolog Jan Dethloff

• Usuniecie kamienia nazebnego i zlogów, oczyszczenie powierzchni zebów.
• Badanie diagnostyczne, zdjecia rtg, status parodontologiczny.
• Wyciski dla modeli orientacyjnych.
• Zalozenie luku twarzowego i pobranie kesków do rejestracji okluzji statycznej i dynamicznej.

T:

• Wykonanie modeli orientacyjnych.
• Zaprogramowanie artykulatora wedlug przekazanych rejestratów.
• Dokumentacja uzyskanych parametrów i ustawien w postaci odpowiedniej karty.
• Wykonanie dwóch zestawów modeli orientacyjnych (jeden traktowany jako dokumentacja, drugi zostanie wykorzystany do planowania leczenia).

L/T:

• Ocena modeli orientacyjnych, analiza stref podparcia (pomiary paralelometryczne dla ustalenia wspólnej drogi wprowadzenia, ulozenia i doboru klamer).
• Ocena mozliwości określenia obciązenia przyzebia, obciązenia przyzebno-dziąslowego oraz dziąslowego.
• Projektowanie siodla i luku protezy.
• Określenie ksztaltu zebów wg tej samej tabeli obliczeniowej, zapis wybranej szerokości i wysokości zebów sztucznych w karcie pacjenta.
• Wybór koloru zebów – najlepiej komputerowy, w przeciwnym razie kazda analiza koloru bedzie czysto subiektywna, zalezna od kolorów pomieszczenia, oświetlenia sztucznego w gabinecie lub pracowni, pory dnia (rózna przenikalnośc promieni slonecznych) etc. Wspólny dobór kolorów i ksztaltu pozwala na indywidualne podejście do pacjenta. Mozna tu wykorzystac systemy multimedialne do przesylania informacji, choc najprostszą formą jest po prostu poproszenie pacjenta o zgloszenie sie do pracowni protetycznej w celu ustalenia koloru i indywidualnego ustawienia zebów.
• Ustalenia wspólnego planu dalszej pracy, stworzenie karty pracy. Karta pracy informuje nie tylko o wyborze terapii i kolejnych etapach postepowania, ale jest równiez bardzo dobrą formą dokumentacji i kontroli przebiegu leczenia. Powinna zawierac podstawowe informacje o pacjencie, jego status diagnostyczny – ze szczególnym uwzglednieniem sytuacji parodontologicznej, parametrów okluzji statycznej i dynamicznej, doboru ksztaltu zebów etc. Gorąco polecam mlodym, a tym samym mniej doświadczonym lekarzom preparacje wstepną na modelach orientacyjnych i przedstawienie ich technikowi. Jest to dobry sposób kontrolowania samego siebie, zdobycia w krótkim czasie duzego doświadczenia i wypracowania wzajemnego zaufania.

Etap II

T: Wykonanie lyzki indywidualnej na modelu orientacyjnym.

L: Preparacja pod proteze wg ustalonej preparacji na modelu orientacyjnym w artykulatorze. Wycisk pod model mistrzowski wzorcowy i roboczy (duplikat).

T: Wzornik zwarciowy. Artykulacja modeli roboczych. Modelowanie w wosku uzbrojenia metalowego. Odlew.

Etap III

L: Przymiarka odlewu, kontrola warunków okluzji, wybór zebów bocznych.

T: Dostawienie zebów i wymodelowanie w wosku siodla protezy.

Etap IV

L/T: Przymiarka w wosku.

T: Zamiana wosku na akryl, dopracowanie protezy w artykulatorze, polerowanie.

Etap V

L: Oczyszczenie zebów i zalozenie protezy.

Etap VI

L: Kontrola po dwóch dniach.

Etap VII

L: Kontrola po tygodniu noszenia, rozliczenie.

Uwagi:

• Chcialbym polozyc szczególny nacisk na wspólny wybór odpowiedniego systemu luku twarzowego i artykulatorów. System taki powinien byc prosty w obsludze, precyzyjny i pozwalac na szybki transfer informacji miedzy pracownią a gabinetem stomatologicznym.
• Nieuzycie artykulatora powoduje automatycznie mozliwośc popelnienia wiekszej liczby bledów, a w konsekwencji koniecznośc duzych poprawek przy pacjencie; nie wrózy wykonania optymalnych rekonstrukcji protetycznych.
• Ustawienie modeli w artykulatorze tylko za pomocą keska zwarciowego i luku twarzowego nie dostarcza nam zadnych informacji o okluzji dynamicznej.
• W komputerowych systemach pomiarów optoelektronicznych, np. za pomocą Condylocompu LR3, zaleca sie wieloetapowe, wspólne planowanie terapii.
• Nalezy zwrócic uwage na dokladnośc wycisku i jakośc wykonanych modeli.
• Polecam sprawdzenie wykonanej pracy protetycznej pod mikroskopem (w naszym przypadku szczególnie jakości dopasowania odlewu): tzn. w momencie sprawdzenia w 10 – krotnym powiekszeniu uzyc elastycznego zglebnika i przejśc z odlewu na model; nie powinniśmy wyczuwac zadnych stopni, przejścia powinny byc gladkie, a zglebnik nie powinien gdziekolwiek zahaczac.
• Zawsze dotrzymywac raz ustalonych terminów przyjecia i oddawania prac (dotyczy to zarówno lekarza, jak i technika).
• Zachowac wysoki poziom higieny pracy (dotyczy przede wszystkim lekarzy, którzy powinni pamietac o dezynfekcji wycisków przed oddaniem ich do pracowni).
• Wyciągi to nie tylko komfort pracy, ale i zdrowie!

Ksztalcenie przeddyplomowe, szkolenia

Jak juz powiedziano wcześniej, dobra wspólpraca miedzy lekarzem a technikiem w duzej mierze zalezy od tego, by obaj partnerzy znali zagadnienia związane z róznymi etapami pracy. Stąd potrzeba wspólnych kursów dotyczących: artykulacji, materialoznawstwa, ergonomii i higieny pracy, planowania terapeutycznego, rozliczania prac etc.

Dla przykladu tematyka kursu z zakresu artykulacji dla zespolu lekarz – technik:

1. Teoretyczne podstawy artykulacji.
2. Cwiczenia praktyczne: prawidlowe zalozenie luku twarzowego, pobranie kesków zwarciowych, wyciski, odlanie modeli, zaprogramowanie artykulatora, sprawdzenie.
3. Omówienie drogi przesylania informacji: pacjent – luk twarzowy – artykulator ustawiony wg wartości uśrednionych w gabinecie – pacjent.
4. Komputerowe systemy analizy czynnościowej, droga: pacjent – komputer – artykulator – pacjent.

W ksztalceniu przed dyplomowym studenci stomatologii rzadko mają okazje praktycznie sprawdzic zdobyte wiadomości teoretyczne. Czysto teoretyczne poznawanie materialoznawstwa, procesów i procedur technologicznych uwazam za powazny minus w nauczaniu. Jezeli pozbawia sie studenta mozliwości samodzielnego wykonywania prac protetycznych i prac w pracowni protetycznej, to w póLniejszym okresie uniemozliwi mu to praktyczne wykorzystanie wielu zdobytych wiadomości teoretycznych, np.: w jaki sposób lekarz ma prawidlowo ocenic jakośc preparacji, jej rozplanowanie przestrzenne w zalezności od materialów rekonstrukcyjnych, które zostaną uzyte. Trudno mu bedzie spojrzec na swoje prace „oczami technika”, skoro sam nigdy nie mial sposobności wykonac samodzielnie od początku do konca danej pracy (np. korony cześciowej czy protezy calkowitej). Dobrym przykladem jest odtwarzanie przez studentów IV roku powierzchni okluzalnej za pomocą materialów plastycznych, np. kompozytu, bezpośrednio na pacjencie, bez uprzedniego przecwiczenia calości w fantomach i szczególowego omówienia zagadnien dotyczących prawidlowej okluzji w artykulatorach podczas modelowania danej powierzchni w wosku. Efekt jest czesto taki, ze póLniejszy lekarz wprawdzie sprawdza kalką, czy w którymś miejscu praca nie przeszkadza, ale na tym sie konczy sprawdzanie funkcjonalności pracy w jamie ustnej pacjenta. Mam nadzieje, ze uświadamianie studentom, ze absolutnie wszystko, co zmienią w kompasie okluzyjnym na powierzchni zebów, znajdzie swoje odbicie w stawach skroniowo-zuchwowych, zmieni nieco te sytuacje.

Cwiczenia fantomowe powinny byc wspólne dla studentów stomatologii i uczniów szkól techniki dentystycznej. Zapewniloby to:

1. Wspólne poznanie problemów oraz sposobów ich rozwiązywania we wzajemnej wspólpracy.

2. Nauczanie wg przyjetych standardów danych procesów i procedur technologicznych.

3. Nauke higieny i ergonomii stanowiska pracy.

4. Powtarzalnośc wzorcowych warunków lub modeli podczas nauki np. na fantomie i mozliwośc odniesienia sie do nich (bardzo pomocne podczas nauk artykulacji i programowania artykulatora, gdy wielokrotnie pobieramy keski w róznych polozeniach zwarciowych).

Podsumowanie

Mając nadzieje, ze do programów dydaktycznych zostanie wprowadzone praktyczne wykonywanie prac protetycznych przez studentów i to nie tylko podczas cwiczen fantomowych, pozwalam sobie raz jeszcze zwrócic uwage, ze trudno sobie wyobrazic wysokiej jakości pod wzgledem estetycznym i funkcjonalnym prace protetyczne bez odpowiedniego przygotowania lekarzy i techników do wypracowanych wspólnie wysokich standardów wspólpracy.

Publikacja na podstawie materialów KaVo EWL.

Polecamy Panstwu praktyczne zapoznanie sie z systemem ARCUS-PROTAR na kursach.